Blog

Blog eksperta rachunkowości

Wpływ przyjętej polityki rachunkowości w zakresie należności (ciąg dalszy) na informacje ujawniane w jednostkowym sprawozdaniu finansowym - część III

Odpowiada: Prof. Gertruda Krystyna Świderska

“Ryzyko bierze się z niewiedzy o tym co robisz”

- Warren Buffett

 

Czytelnicy  sprawozdań finansowym nie zawsze wiedzą jaki  wpływ na treść informacji w nich zawartych  ma przyjęta przez zarząd firmy polityka rachunkowości.
Zarząd firmy i Rada Nadzorcza nie zawsze wiedzą jakie są konsekwencje przyjętej polityki rachunkowości.

 Wpływ przyjętej polityki rachunkowości w zakresie należności (ciąg dalszy) na informacje ujawniane w jednostkowym sprawozdaniu finansowym. 

Należności rodzą ryzyko niewpłynięcia części bądź całości środków od dłużników. Koszt związany z tym ryzykiem należy uwzględnić w okresie, w którym miało miejsce powstanie należności (np. sprzedaż kredytowa), nawet jeżeli do końca tego okresu należność nie zostanie uznana za nieściągalną. 

Wycena należności powinna być dokonywana nie rzadziej niż na dzień bilansowy.

Charakter i zakres ryzyka związanego z należnościami, na które jest narażona jednostka. 

Do wyceny należności należy podejść w sposób ostrożny, a więc wziąć pod uwagę zmniejszenie wartości należności, wynikające z prawdopodobieństwa utraty przyszłych korzyści ekonomicznych.

Zachowanie zasady ostrożności oznacza, że w bilansie należy wykazać realną wartość należności, tj. wartość niezagrożoną utratą i możliwą do uzyskania przez jednostkę. Dlatego też w bilansie prezentowana jest wartość netto należności, czyli po uwzględnieniu odpisu aktualizującego należności.

Analiza należności może zostać przeprowadzona w sposób indywidualny lub ogólny.

Podejście indywidualne polega na przeanalizowaniu każdej należności osobno i ocenie sytuacji dłużnika na potrzeby ustalenia wielkości odpisu. Analiza ta może być dokonana przez różnych pracowników, np. zajmujących się windykacją należności. Indywidualna ocena sytuacji finansowej dłużnika jest niezbędna w przypadku należności od dłużników postawionych w stan likwidacji czy upadłości. Ustawa o rachunkowości określa jedynie górną granicę wysokości odpisu do wartości należności nieobjętej gwarancją lub innym zabezpieczeniem oraz w przypadku należności od dłużników postawionych w stan likwidacji lub upadłości – do wysokości należności nieobjętej gwarancją lub innym zabezpieczeniem zgłoszonej likwidatorowi bądź sędziemu komisarzowi w postępowaniu upadłościowym. 

Odpisy mogą dotyczyć:

  • tylko tej części należności, na którą wierzyciel nie ma zabezpieczenia, czyli może ponieść stratę,
  • do wysokości tej kwoty (niekoniecznie pełnej), uwzględniając stopień ryzyka, jaki się z tą należnością wiąże, np. 30%, 50%, 70%, 100% kwoty potencjalnej straty.

Przy podejściu ogólnym dla oszacowania wielkości odpisu aktualizującego należność, należy przeanalizować ryzyko kredytowe w sposób globalny. Jeśli z danym rodzajem działalności lub grupą odbiorców wiąże się znaczne prawdopodobieństwo nieściągalności części należności zarówno przeterminowanych, jak i nieprzeterminowanych, jednostka ustala wówczas ogólny odpis aktualizujący należności spowodowany utratą ich wartości w wysokości uwzględniającej strukturę wiekową należności (rozkład należności według dat ich zapłaty wynikających z warunków sprzedaży) i doświadczenia jednostki lub dostępne jej charakterystyki pozwalające wiarygodnie ustalić prawdopodobieństwo spłaty należności w całości lub części. 

Szacowanie wartości odpisu aktualizującego wartość należności odbywa się w oparciu o dotychczasowe doświadczenia. Jednak powinno być oparte o przyjęte przez spółkę kryteria. Ponieważ odpis aktualizujący wartość należności jest szacunkiem, a nie dokładną kalkulacją, czynnik subiektywizmu odgrywa znaczącą rolę przy określeniu jego wielkości.

Spółka akcyjna X w następujący sposób opisała we wprowadzeniu do sprawozdania finansowego przyjętą politykę rachunkowości w zakresie odpisów aktualizujących należności:

„Należności, których termin zapadalności wynosi zazwyczaj od 7 do 75 dni są ujmowane według wartości godziwej (kwot pierwotnie zafakturowanych) z uwzględnieniem odpisów z tytułu utraty wartości. Odpisy aktualizujące dokonywane są na należności wątpliwe od dłużników postawionych w stan likwidacji lub upadłości lub kwestionujących należności, zalegających z zapłatą a ocena dłużnika wskazuje, że spłata należności w najbliższym czasie nie jest prawdopodobna”.

Aby ocenić  ryzyko związane z należnościami z tytułu dostaw i usług trzeba zapoznać się także z notami objaśniającymi pozycje należności , a szczególnie notą o należnościach przeterminowanych brutto z podziałem na należności niespłacone w okresie np. : do jednego miesiąca, powyżej  1 miesiąca do 3 miesięcy, powyżej  3 miesięcy do 6 miesięcy, powyżej 6 miesięcy do 1 roku, powyżej 1 roku (szerzej w następnym artykule).

Zasadniczym problemem przy wycenie należności z tytułu pożyczek jest określenie ewentualnych odpisów z tytułu utraty wartości. Zagadnienie to dotyczy wierzytelności z tytułu pożyczek wycenianych według metody innej niż metoda wartości godziwej ze skutkami wyceny ujmowanymi w wyniku finansowym. Utrata wartości zachodzi wtedy, gdy istnieje duże prawdopodobieństwo, że kontrolowany przez jednostkę składnik aktywów nie przyniesie w przyszłości, w znaczącej części lub w całości, przewidywanych korzyści ekonomicznych. Uzasadnia to dokonanie odpisu aktualizującego, doprowadzającego wartość składnika aktywów, wynikającą z ksiąg rachunkowych, do ceny sprzedaży netto, a w przypadku jej braku – do ustalonej w inny sposób wartości godziwej. Do obiektywnych dowodów utraty wartości składnika aktywów finansowych lub grupy aktywów zalicza się uzyskane przez posiadacza aktywów informacje, dotyczące następujących zdarzeń powodujących stratę:

 znaczące trudności finansowe emitenta lub dłużnika,

 niedotrzymanie warunków umowy np. niespłacenia albo zalegania ze spłaceniem odsetek lub nominału,

 przyznanie pożyczkobiorcy przez pożyczkodawcę, ze względów ekonomicznych lub prawnych wynikających z trudności finansowych pożyczkobiorcy, udogodnienia, którego w innym wypadku pożyczkodawca by nie udzielił,

 wysokiego prawdopodobieństwa upadłości lub innej reorganizacji finansowej pożyczkobiorcy,

 zanik aktywnego rynku na dany składnik aktywów finansowych ze względu na trudności finansowe,

 obserwowane dane wskazują na możliwy do zmierzenia spadek oszacowanych przyszłych przepływów pieniężnych związanych z grupą aktywów finansowych od momentu początkowego ich ujęcia, mimo że nie można jeszcze ustalić spadku dotyczącego pojedynczego składnika grupy aktywów finansowych” [MSR 39 Par.59].

Spółka akcyjna X w następujący sposób opisała we wprowadzeniu do sprawozdania finansowego przyjętą politykę rachunkowości w zakresie odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości należności :

„Należności i pożyczki oraz aktywa finansowe utrzymywane do terminu wymagalności wyceniane w zamortyzowanym koszcie,  poddawane są na każdy dzień bilansowy indywidualnym testom pod kątem wystąpienia przesłanek wskazujących na utratę wartości. Jeśli występują przesłanki wskazujące na możliwość utraty wartości dokonywany jest odpis aktualizujący. Kwota odpisu jest ustalania jako różnica pomiędzy wartością bilansowa aktywów, a wartością bieżącą oszacowanych przyszłych przepływów pieniężnych zdyskontowanych efektywną stopa procentową dla tych aktywów. Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości ujmuje się w rachunku zysków i strat.”  

Ciąg dalszy w kolejnym artykule. 

Odpowiedzi udzieliła: Prof. Gertruda Krystyna Świderska

MARKI GRUPY MAC

księgowość

MAC Accounting świadczy kompleksową obsługę księgową oraz nadzór i organizację działów księgowych klienta.

kontakt

skontaktuj się z nami

Zgodnie z art. 13 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016) informujemy, iż:
1) administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Mac Auditor Sp. z o.o., ul. Obrzeżna 5/8p., 02-691 Warszawa
2) kontakt z Inspektorem Ochrony Danych – iod@macauditor.pl
3) Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celach marketingowych na podstawie Art. 6 ust. 1 lit. a ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r.
4) Pani/Pana dane osobowe przechowywane będą do momentu odwołania zgody
5) posiada Pani/Pan prawo do żądania od administratora dostępu do danych osobowych, prawo do ich sprostowania usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do cofnięcia zgody oraz prawo do przenoszenia danych
6) ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego
7) podanie danych osobowych jest dobrowolne, jednakże niepodanie danych może skutkować niemożliwością przesłania oferty handlowej

Blog

Ulotka IFAC - Usługi Biegłych Rewidentów

Biegli Rewidenci świadczą usługi sprawozdawczości finansowej obejmujące badania, przeglądy i kompilacje oraz inne uzgodnione procedury. O tym jak mogą się one przysłużyć przedsiębiorcom można się dowiedzieć z najnowszej broszury informacyjnej przygotowanej przez IFAC.

Publikacje

Controlling kosztów i rachunkowość zarządcza

Zarządzanie organizacją w skomplikowanym otoczeniu biznesowym nie jest możliwe bez dostępu do odpowiedniej informacji. Stąd wzrost w ostatnich latach zainteresowania wykorzystaniem controllingu i rachunkowości zarządczej przez kadrę kierowniczą.

Kariera

poznaj nasze aktualne oferty pracy

Jeżeli chcesz dołączyć do naszego zespołu przeslij CV oraz list motywacyjny na adres:

rekrutacja@macauditor.pl

lub

Mac Auditor Sp. z o.o.

ul. Obrzeżna 5, VIII piętro

02-691 Warszawa

Materiały

Odwiedź nas

MAC AUDITOR SP. Z O.O.

Budynek Park Projects

ul. Obrzeżna 5, VIII piętro

02-691 Warszawa

Biuro

tel: +48 22 649 27 65

e-mail: macauditor@macauditor.pl